Özel CRM yazılımı, müşterilerinizi, fırsatlarınızı ve tekliflerinizi sizin satış adımlarınıza göre takip eden, firmanız için geliştirilen bir CRM'dir. Hazır CRM programları genel bir satış modeline göre tasarlanır. Teklifiniz birden fazla onaydan geçiyorsa, bayiyi ve son müşteriyi birlikte izliyorsanız ya da satıştan sonra bir servis süreci başlıyorsa bu model dar gelebilir.
Ondokuzon olarak 2017 yılından bu yana Laravel ile web uygulamaları geliştiriyoruz; özel CRM yazılımını da bu altyapıyla, saha ekipleri için gerekirse bir mobil uygulamayla birlikte kuruyoruz. Bu sayfada hazır programlarla farkı, modülleri, entegrasyonları ve geliştirme sürecini anlatıyoruz. Genel yaklaşımımız özel yazılım geliştirme sayfasında.
Hazır CRM programı mı, özel CRM yazılımı mı?
Hazır CRM programları hızlı başlar ve pek çok küçük ekip için yeterlidir. Satış süreciniz standartsa ve ekibiniz birkaç kişiyse önce hazır bir CRM denemenizi öneririz. Özel CRM, programa uyabilmek için süreci bozduğunuz noktada anlam kazanır.
| Kriter | Hazır CRM programı | Özel CRM yazılımı |
|---|---|---|
| Lisans | Kullanıcı başı aylık ya da yıllık ücret | Kullanıcı başı lisans yok; geliştirme ve barındırma maliyeti |
| Uyarlama | Alan ve aşama eklemek gibi ayarlarla sınırlı | Ekranlar, kurallar ve onay akışları sürecinize göre yazılır |
| Entegrasyon | Hazır bağlantılar ve sağlayıcının API'si | ERP, e-fatura, santral, WhatsApp ve iç sistemlerinize doğrudan bağlantı |
| Veri sahipliği | Veri sağlayıcının altyapısında, dışa aktarım koşullarına bağlı | Veritabanı sizin ya da sizin adınıza yönetilen sunucuda |
| Yerel ihtiyaçlar | Türkiye'ye özgü bağlantılar çoğu zaman ek eklenti ister | E-fatura, İYS, yerel santral ve kargo sağlayıcıları ihtiyaca göre eklenir |
| Başlangıç | Hemen | Pilot modülle aşamalı |
Maliyeti karşılaştırırken aylık lisans ücretini geliştirme bedeliyle tek başına kıyaslamayın. Birkaç yıllık toplam tabloya bakın: kullanıcı lisansları, ek modüller, entegrasyon eklentileri ve programa uyum sağlamak için ekibinizin harcadığı zaman.
Bir üçüncü yol daha var: hazır CRM'i kullanmaya devam edip eksik kalan parçayı özel geliştirmeyle tamamlamak. Örneğin web sitesi formlarından gelen talepleri Odoo 19 CRM'e JSON-2 API ile aday olarak açan bir entegrasyon geliştirdik. Bazen ihtiyacınız yeni bir CRM değil, mevcut CRM'e doğru veriyi akıtan bir köprüdür.
Özel CRM en çok hangi satış modellerinde işe yarar?
Bayi ve distribütör ağı olan üreticilerde aynı müşteriyi hem bayi hem merkez takip eder, fiyat ve iskonto bayiye göre değişir. Proje bazlı satışta teklif birçok revizyondan geçer, teknik ekip ve satış ekibi aynı fırsat üzerinde çalışır. Satış sonrası servis veren firmalarda bakım sözleşmesi, periyodik bakım hatırlatması ve arıza kaydı müşteri kartıyla birlikte izlenir. Bölgelere ayrılmış saha ekiplerinde ise ziyaret planı, rota ve bölge bazlı hedefler aynı sistemde tutulur.
Bu modellerde hazır CRM programları genellikle ek alanlar ve elle tutulan listelerle esnetilir; özel CRM bu esnetmeyi yazılımın kendi kuralı haline getirir.
Özel CRM modülleri
Bir özel CRM'de tipik olarak bulunanlar
- Müşteri ve firma kartı: kişiler, adresler, vergi bilgileri, etiketler
- Aktivite geçmişi: arama, e-posta, toplantı notu, ziyaret
- Fırsat ve satış hunisi: aşamalar, olasılık, beklenen kapanış tarihi
- Teklif: ürün ve fiyat listeleri, iskonto onayı, PDF çıktı, revizyon
- Görev ve hatırlatma: takip tarihi, atanan kişi, gecikme bildirimi
- Raporlama: hedef ve gerçekleşen, temsilci ve bölge bazında performans
- Mobil erişim: saha ziyaretinde kartı görme ve not girme
- Rol ve yetki yönetimi: temsilci, bölge müdürü, yönetim
Müşteri kartı ve tek kayıt ilkesi
Bir müşteri takip programının değeri, her müşterinin tek bir kartta toplanmasından gelir. Aynı firmanın üç farklı yazımla üç kart olarak açılması raporları ilk aydan bozar. Bu yüzden vergi numarası, telefon ve e-posta üzerinden mükerrer kayıt kontrolünü ilk sürümde kurarız.
Teklif ve onay akışı
Teklif modülü, çoğu firmada özel CRM'e geçişin asıl nedenidir. Ürün ve fiyat listeleri, döviz, iskonto sınırları ve bu sınırları aşan tekliflerin yönetici onayına düşmesi sizin kurallarınızla çalışır. Onaylanan teklif tek adımda siparişe ya da ERP'ye aktarılabilir.
Raporlama
Raporları mevcut verinin dökümü olarak değil, yöneticinin her hafta verdiği kararlara göre tasarlarız: hangi fırsatlar bir aşamada takılı kaldı, hangi temsilcinin takipleri gecikiyor, hangi kaynaktan gelen müşteri daha çok satışa dönüşüyor.
ERP, e-posta, WhatsApp, santral ve e-fatura entegrasyonları
Bir CRM sistemi, müşteriyle ilgili verinin geldiği ve gittiği sistemlere bağlı olduğu ölçüde işe yarar. Projelerde en çok gündeme gelen bağlantılar şunlar:
- ERP bağlantısıyla cari kart, bakiye, sipariş ve fatura bilgisi CRM'de görünür, onaylanan teklif ERP'ye sipariş olarak düşer. Ayrıntılar özel ERP yazılımı sayfasında.
- Gelen ve giden e-posta yazışmaları ilgili müşteri kartına bağlanır, şablonlu e-posta gönderilebilir.
- WhatsApp Business API üzerinden şablon mesajlarla teklif ve randevu hatırlatmaları gider, gelen mesaj ilgili temsilciye atanır.
- Santral sağlayıcınız API ya da webhook sunuyorsa gelen aramada müşteri kartı açılır ve çağrı geçmişe kaydedilir.
- E-fatura sisteminden gelen faturalar ve tahsilat durumu müşteri kartında görünür.
- Sitenizdeki web formlarından gelen talep, kaynak bilgisiyle birlikte fırsat olarak açılır.
Aktarımlar arka planda kuyrukla yürür; karşı sistem erişilemez olduğunda kayıtlar bekletilir ve yeniden denenir. Entegrasyon mimarimizin ayrıntısı entegrasyon hizmetleri sayfasında.
CRM ve ERP arasındaki fark
CRM müşteriye dönük tarafı yönetir: kiminle görüştünüz, hangi teklif bekliyor, hangi fırsat hangi aşamada. ERP ise şirketin iç kaynaklarını yönetir: stok, satın alma, üretim, finans. İki sistem birbirine bağlandığında satış ekibi müşterinin bakiyesini ve sipariş durumunu CRM'den görür, muhasebe de onaylanan teklifi yeniden yazmak zorunda kalmaz. Konuyu ERP ve CRM nedir yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
Yetkilendirme ve veri güvenliği
Satış verisi bir şirketin en hassas verilerinden biridir. Özel CRM'de yetkileri işlem düzeyinde tanımlarız: temsilci yalnızca kendi müşterilerini görür, toplu dışa aktarma ayrı bir izindir, silinen kayıtlar geri alınabilir biçimde saklanır ve her değişiklik işlem kaydına yazılır. Bir temsilci ayrıldığında müşterileri tek işlemle başka bir temsilciye devredilir; yazışma ve teklif geçmişi şirkette kalır. KVKK kapsamındaki aydınlatma kayıtları ve ticari ileti izinlerinin (İYS) takibi de CRM'in içinde kurgulanabilir. Rol tasarımı için B2B ürünlerde kullanıcı yönetimi ve yetkilendirme yazımıza göz atabilirsiniz.
CRM yazılımı geliştirme süreci
- Satış sürecinin haritası. Talebin nereden geldiğini, hangi aşamalardan geçtiğini ve kimin onay verdiğini birlikte çizeriz.
- Veri envanteri. Excel dosyaları, eski program ve e-postalardaki müşteri verisi listelenir, temizlik kuralları belirlenir.
- Prototip. Müşteri kartı, fırsat ve teklif ekranları tıklanabilir prototip olarak satış ekibinize gösterilir.
- Pilot. İlk sürüm müşteri kartı, fırsat ve teklif modüllerini kapsar; bir ekip gerçek işle kullanmaya başlar.
- Veri taşıma ve yaygınlaştırma. Temizlenen veri aktarılır, tüm ekip yeni sisteme geçer, eğitim verilir.
- Entegrasyon ve raporlar. ERP, e-posta ve santral bağlantıları ile yönetim raporları sonraki fazda eklenir.
Pilot sürümün kullanıma açılması genellikle 6-8 hafta sürer. Saha ekibiniz için mobil uygulama gerekiyorsa bunu ayrı bir faz olarak planlarız; ayrıntılar mobil uygulama geliştirme sayfasında.
CRM projelerinde sık yapılan hatalar
- Her alan zorunlu yapılırsa temsilci kayıt açmaktan kaçınır ve veri yeniden Excel'e döner.
- Kirli veri olduğu gibi taşındığında mükerrer kartlar ilk raporları güvenilmez yapar.
- Saha ekibi unutulur. Müşteri ziyaretinde not giremeyen temsilci, notu çoğu zaman hiç girmez.
- Proje sahipsiz kalır. Satış tarafında kararları verecek tek bir sorumlu olmadan kapsam dağılır.
- İşe raporla başlanır. Oysa önce verinin doğru girilmesini sağlayan ekranlar, sonra raporlar gelir.
Özel CRM maliyetini belirleyen kalemler
- Modül sayısı: müşteri kartı, fırsat, teklif, servis, kampanya
- Teklif kurallarının karmaşıklığı: döviz, iskonto sınırları, onay kademeleri
- Kullanıcı rolleri ile bölge ya da bayi bazında görünürlük
- Entegrasyon sayısı: ERP, e-posta, WhatsApp, santral, e-fatura
- Taşınacak müşteri verisinin hacmi ve temizlik ihtiyacı
- Mobil uygulama gerekip gerekmediği
Canlıda çalışan işlerimiz
- Shopify ile Nebim V3 arasında sipariş, stok ve ürün aktarımı
- Shopify App Store'da yayında olan ve Laravel ile geliştirdiğimiz 17 uygulama
CRM ihtiyacınızı birlikte netleştirelim
Satış sürecinizi ve bugün kullandığınız araçları anlatın. Hazır CRM mi, özel CRM mi, yoksa mevcut sisteminize bir entegrasyon mu gerektiğini açıkça söyleyelim.
SSS